ओली, देउवा र प्रचण्डलाई जे”ल हालेर राजा ल्याउछौ | हजारौ प्रहरीकै अगाडी पर्यो लफ”डा , अति भो भन्दै सडकमा जनता

समाचार

ओली, देउवा र प्रचण्डलाई जे”ल हालेर राजा ल्याउछौ | हजारौ प्रहरीकै अगाडी पर्यो लफ”डा , अति भो भन्दै सडकमा जनता




याे समचार पनि पढ्नुहोस्

पूर्वराजदूत हिरण्यलाल श्रेष्ठ पनि उपाध्यायको तर्कमा सहमत देखिन्छन् । ‘नेपाल–भारत संवादहीनता तोडिएको छ, संवादको क्रम बढ्दै गएको छ । यो सकारात्मक पक्ष हो,’ उनले भने, ‘तर एउटाको साथ लागेर अर्कोलाई चिढ्याउनु हुँदैन । दुवै छिमेकीसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम राख्नका लागि कुटनीतिक परिपक्वता चाहिन्छ ।’

श्रेष्ठका अनुसार पछिल्लो समय नेपालको भूराजनीतिक महत्व अझ बढेको छ । भारत र चीनबीच द्वन्द्व बढेको र अमेरिका र चीनबीच पनि सम्बन्ध बिग्रिएको अनि भारत र अमेरिकाबीच सहकार्य भइरहेको अवस्थाले गर्दा चीनसँग सीमा जोडिएको नेपालको भूराजनीतिक महत्व अझ बढेको उनको तर्क छ । ‘चीनको कमजोर ठाउँ भनेको तिब्बत हो, तिब्बतका विखण्डनवादीलाई उचाल्ने ठाउँ नेपाल पनि भएको छ । त्यसैले चीनले रक्षा मन्त्री पठाएर त्यस्तो नहोस् भन्न खोजेको हो,’ भारत र चीनसँग नेपालको सम्बन्ध सन्तुलित बनाउनुपर्ने औचित्य प्रस्ट पार्दै उनले भने, ‘तर अर्कोतिर, निर्वासित तिब्बती नेता दलाई लामाको हेडक्वार्टर भारत मै छ ।’ यस्तो अवस्थामा सम्बन्धित मुलुकका सरकारका प्रतिनिधिलाई भ्रमणको मिति निर्धारण गर्ने क्रममा पनि एक अर्काबीच संशय नबढाउने गरी कुटनीतिक कौशल प्रदर्शन गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

पूर्वराजदूत उपाध्याय कुटनीतिलाई कहिल्यै हलुका रुपमा लिने गल्ती गर्न नहुने बताउँछन् । आफ्नो भनाइलाई प्रस्ट्याउँदै उनले भने, ‘कुटनीतिमा बोलिरहन पनि पर्दैन, इशारा नै काफी हुन्छ । टाउको हल्लाइदियौँ भने उनीहरुले त्यसलाई सकारात्मक मानेर कुटनीतिक नोटमा राख्छन्, अनि पछि मैले कहाँ त्यसो भनेको थिएँ र ? भन्ने ठाउँ पनि रहँदैन । कुटनीति भनेको बडो समवेदनशील हुन्छ । त्यसैले यसमा परिपक्व ढंगले अघि बढ्नु पर्छ भनिएको हो ।’

पूर्वराजदूत उपाध्याय कुटनीतिलाई कहिल्यै हलुका रुपमा लिने गल्ती गर्न नहुने बताउँछन् । आफ्नो भनाइलाई प्रस्ट्याउँदै उनले भने, ‘कुटनीतिमा बोलिरहन पनि पर्दैन, इशारा नै काफी हुन्छ । टाउको हल्लाइदियौँ भने उनीहरुले त्यसलाई सकारात्मक मानेर कुटनीतिक नोटमा राख्छन्, अनि पछि मैले कहाँ त्यसो भनेको थिएँ र ? भन्ने ठाउँ पनि रहँदैन ।

यसकै लागि कुटनीतिक चतुराइ, कौशल चाहिने उनको भनाइ छ । उनले भने, ‘सबै कुरा सरकारले जान्दछ भन्ने होइन, यस्ता कुरामा परराष्ट्रमै अनुभवी व्यक्तिहरुको भूमिका रहनुपर्छ ।’ विगतमा धेरै कमजोरी भएको जिकिर गर्दै उनले सरकार प्रमुखले कहिले विभिन्न लाञ्छना लगाउने, कहिले फेरि आफैले अपारदर्शी ढंगले राति घण्टौँ भेटवार्ता गर्ने जस्ता कार्यले देशको गरिमा घटेको बताए ।

पूर्वराजदूत श्रेष्ठ भारतसँग तोडिएको संवादहीनतालाई अब सकारात्मक दिशा दिएर नेपालले आफ्नो गुमेको भूभाग फिर्ता ल्याउन पहल गर्नुपर्ने बताउँछन् । नेपाललाई पेल्न सकिन्छ कि भन्ने ठान्दै आएको भारतलाई नेपालले दुई÷तीन कुरामा बलियो चुनौती दिएको र त्यसकै परिणामस्वरुप भारतले फेरि कुटनीतिक वार्तालाई नै प्राथमिकता दिन थालेको उनको भनाइ छ ।

‘भारतले नेपाललाई संविधान जारी गर्ने बेलामै रोक्न खोजेको थियो, संविधान जारी गरे पनि यी बुँदालाई राख भनेर दबाब पनि दियो तर नेपालले संविधान पनि जारी गर्‍यो र उसले भनेको कुरालाई संविधानमा राखेन,’ श्रेष्ठले भने, ‘अर्कोतिर नाकाबन्दी गर्‍यो, तर नेपाल लत्रिएन । बरु चीनसँग गएर ट्रन्जिट र ट्रान्सपोर्ट सम्झौता गर्‍यो । नेपालले कालापानी, लिम्पियाधुरा, लिपुलेकसहितको नक्सा सबै दल मिलेर निकाल्छ भनेर भारतले सोचेको पनि थिएन । तर मधेसवादी दलसमेत एक भएर नेपालले नक्सा निकाल्यो ।’

त्यसैले नेपाललाई पेलेर होइन, वार्ता गरेर समाधानमा पुग्नुपर्छ भन्ने महसुस गरेर भारतले रअ प्रमुख, स्थल सेनाध्यक्ष हुँदै अहिले विदेशसचिवलाई नेपाल पठाएको उनको बुझाइ छ । तर भारतीय विदेशसचिवको भ्रमणबाट धेरै उत्साहित भइहाल्नुपर्ने अवस्था नरहेको उनले बताए । ‘भारतको विदेशसचिव पहिला नै आउनुपर्ने थियो, नयाँ विदेश सचिवले छिमेकी देशहरुको भ्रमण गर्ने भारतको परम्परा छ । भुटान, बंगलादेश, अन्य देशको भ्रमण गरे, नेपाल आएका थिएनन्,’ श्रेष्ठले भने, ‘उनको पनि नेपाल पहिलो भ्रमण हो, हाम्रो पनि परराष्ट्रसचिव नयाँ आएका छन्, उनको पनि भारतीय समकक्षीसँग पहिलो भेट हो । त्यसैले यो भ्रमण परिचयात्मक र नियमितमात्र हो ।’

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *